Bakstenen woonblok met grote ramen aan de straat

Highlights

Het Schröderhuis en de Erasmuslaan: de samenwerking van Rietveld en Schröder

Het Rietveld Schröderhuis aan de Prins Hendriklaan en de twee woonblokken om de hoek aan de Erasmuslaan vertellen over de samenwerking tussen Gerrit Rietveld en Truus Schröder: van een woning met verschuifbare binnenwanden tot hun latere ontwerpen voor meerdere huishoudens.

Deze architectuurhistorische verkenning gaat over de ontwerpen en hun samenhang, niet over een uitgewerkte bezoekersroute.

Het Schröderhuis: een woning zonder vaste indeling

Het huis uit 1924 is een gezamenlijk ontwerp van Gerrit Rietveld en Truus Schröder. Zij vroeg hem om samen haar nieuwe woning te ontwerpen. Rietveld was toen meubelmaker; volgens het Centraal Museum vormde deze opdracht de aanleiding om architect te worden. Sinds 2024 schrijft het museum het huis nadrukkelijk aan beiden toe, op basis van onderzoek, eerdere bronnen en interviews.

De horizontale en verticale lijnen, primaire kleuren en vlakken in wit, grijs en zwart maken het huis herkenbaar. Maar het ontwerp gaat verder dan de buitenkant. Op de eerste verdieping konden schuifwanden één open leefruimte veranderen in drie afzonderlijke kamers. De trap naar boven ligt achter een schuifdeur en houten panelen konden de ramen verduisteren. Het huis bood daarmee verschillende manieren om dezelfde ruimte te gebruiken.

Ook de verbinding tussen binnen en buiten is onderdeel van het ontwerp. Een groot raam en het kleinere raam haaks daarop kunnen openzwaaien, waardoor de hoek van het huis als het ware verdwijnt. Dat krijgt extra betekenis met de oorspronkelijke omgeving in gedachten: in 1924 stond de woning aan de stadsrand, met aan één kant uitzicht over een uitgestrekt polderlandschap.

De Erasmuslaan: van één huis naar twee woonblokken

Begin jaren dertig kocht Schröder het terrein tegenover haar huis toen dat beschikbaar kwam voor ontwikkeling. Rietveld en Schröder ontwierpen er twee woonblokken. Aan de Erasmuslaan staan vier herenhuizen uit 1931 en een appartementenblok uit 1934. Daarmee ligt hier een concreet vervolg op hun samenwerking aan het Schröderhuis.

Verhaal van Utrecht plaatst deze gebouwen bij het Nieuwe Bouwen, een architectuurrichting waarin het ontwerpen van moderne woningen centraal stond. Voor deze verkenning is vooral het verschil in opgave interessant: naast de uitgesproken persoonlijke woning van Schröder staan ontwerpen voor meerdere huishoudens. De Erasmuslaan verbreedt zo het beeld van hun werk, zonder dat ieder gebouw als een voorbeeld van De Stijl hoeft te worden beschouwd.

Bewoning, beheer en bezoekinformatie

Schröder woonde van 1924 tot haar dood in 1985 in het huis. Rietveld had er tot 1933 een atelier en woonde er ook tijdens de laatste zes jaar van zijn leven. Het was dus langdurig een woon- en werkplek. Het huis staat sinds 2000 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Het Centraal Museum beheert het huis, het archief en de meubelcollectie.

Voor een interieurbezoek is de officiële website van het Rietveld Schröderhuis het aanspreekpunt. De geraadpleegde pagina’s bevestigen dat bezoek mogelijk is, maar geven geen volledige actuele informatie over openingstijden, ticketprijzen of reserveringsvoorwaarden.

Illustratieve foto. Foto: Ludvig14, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons